सामग्री पर जाएँ

संख घोष

विकिपीडिया से
संख घोष
2011 मा संख घोष
जनमचित्तप्रिय घोष
05 फरवरी 1932
चाँदपुर, बंगाल प्रेसिडेंसी, ब्रिटिश भारत
मौत21 अप्रैल 2021
कलकत्ता, पच्छिम बंगाल, भारत
अल्मा मेटरकलकत्ता विश्वविद्यालय
प्रसिद्धी कै कारणबंगाली साहित्य
उपाधिकवि
जिवनसाथीप्रतिमा घोष (पहिले बिस्वास)
पुरस्कारपद्म भूषण (2011)
ज्ञानपीठ पुरस्कार (2016)
साहित्य अकादमी पुरस्कार (1977)

संख घोष (जन्म चित्तप्रिय घोष; 5 फरवरी 1932 - 21 अप्रैल 2021) [] [] एक भारतीय कवि अउर साहित्यिक आलोचक रहैं। [] [] उनका जनम तत्कालीन बंगाल प्रेसीडेंसी, वर्तमान बांग्लादेश के चांदपुर जिला मा भा रहै। उनका पैतृक घर बारीसाल जिला के बनारीपाड़ा उपजिला मा रहै। उइ अपन बचपन अउर किशोरावस्था पाबना जिला के ईश्वरदी उपजिला मा बिताइन, जहां पर उनके पिता जी काम काज करति रहैं। घोष जी चन्द्रप्रभा विद्यापीठ, पाबना ते मैट्रिक पास कीन्हेनि। 1951 मा कोलकाता के प्रेसीडेंसी कॉलेज ते बंगाली मा कला मा स्नातक डिग्री अउर बादि मा 1954 मा कलकत्ता विश्वविद्यालय ते मास्टर डिग्री प्राप्त कीन्हेनि। भारत मा प्रशंसित उनके काम का खराब अंग्रेजी अनुवाद के कारण वैश्विक मान्यता कम प्राप्त होइ सकी है।

घोष कइयो शैक्षिक संस्थानन मा पढ़ाइनि, जिनमा बंगबासी कॉलेज, सिटी कॉलेज (सब कलकत्ता विश्वविद्यालय ते संबद्ध हैं), जादवपुर विश्वविद्यालय, जंगीपुर कॉलेज अउर बरहमपुर गर्ल्स कॉलेज शामिल हैं। उइ 1992 मा जादवपुर विश्वविद्यालय ते सेवानिवृत्त भें। 1967 मा, उइ आयोवा विश्वविद्यालय,आयोवा सिटी,आईए मा आयोजित अंतर्राष्ट्रीय लेखन कार्यक्रम के फॉल रेजीडेंसी मा भाग लीन्हेनि। उइ दिल्ली विश्वविद्यालय, भारतीय उन्नत अध्ययन संस्थान, सिमला अउर विश्वभारती विश्वविद्यालयहो मा पढ़ाइनि। उइ 2016 मा मिले ज्ञानपीठ पुरस्कार सहित कइयो पुरस्कार जीतिन। उनका कलम नाम कुंतक रहै। समकालीन बंगाली साहित्य मा सबते सम्मानित नामन मा शक्ति चट्टोपाध्याय, सुनील गंगोपाध्याय, बिनोय मजूमदार अउर उत्पल कुमार बसु के साथै घोष उन ' पंच पांडवन ' मा ते एक रहें जी बंगाली साहित्य जगत का याक नयी पहचान दीन्हेनि। घोष सोशल नेटवर्क फॉर असिस्टेंस टू पीपल (अनौपचारिक: एसोसिएशन एसएनएपी) के सदस्य रहे जेहिके माध्यम ते 2014 मा एक क्रांतिकारी सर्वेक्षण प्रकाशित कीन गा रहै जउन पश्चिम बंगाल के मुस्लिम समुदाय के बीच गरीबी के थाह प्रगट कीन्हेसि। []

घोष अऊर उनकी पत्नी 14 अप्रैल 2021 का कोविड-19 पॉजिटिव पाए गें। बादि मा उइ अउरो कइयो परेशानिन ते पीड़ित होइ गें अउर अंततः 21 अप्रैल 2021 का कोलकाता मा घरै पर उनका निधन होइ गा। उनके निधन के 8 दिन बाद उनकी पत्नी प्रतिमा घोषौ का कोविड-19 ते निधन होइ गा।

साहित्यिक योगदान

[सम्पादन | स्रोत सम्पादित करैं]

बंगाली कविता जगत मा संख घोष का मुख्य योगदान रहै। ‘दिन-रात’, ‘बाबर के प्रार्थना’, ‘विज्ञापन मा चेहरा ढँका’, ‘गंधर्व कविता’ इनकी उल्लेखनीय काव्य-पोथी हैं। संख घोष का शुरू मा ‘कवि’ के रूप मा जाना जात रहै, मुला इनकी गद्य रचनौ असंख्य हैं। इनके द्वारा कविता औ गद्य का मेल कीन गा है। घोष बाबू एक प्रख्यात रवीन्द्र विशेषज्ञ रहैं। ‘शब्द आर सत्य’, ‘उर्वशीर हासि’, औ ‘एखन सब अलीक’ उनकी अउरो उल्लेखनीय गद्य रचना आहीं। इनके लेखन का सालन से बंगाली मा लोकप्रियता मिली है। संख घोष के काव्य मनके गति दुइतरफा है। एक ओर उनका मन हमेशा दिन की सब सामाजिक-राजनीतिक घटनन के परिणामन ते अवगत रहत है। समाज मा होय वाले कौनो अन्याय के खिलाफ घोष के संवेदनशील कविता दहाड़त रही। निम्न वर्ग की जनता औ गरीबन के खातिन संख घोष कै कविता रोजमर्रा के दुख के साथी है। संख घोष के रचना समाज के असमानता, न्याय के अभाव का अपनी अचूक रूप ते पहिचानत है।

काव्य

  • 1. दिनगुली रातगुली (দিনগুলি রাতগুলি) (Dinguli rātaguli) (1956)
  • 2. एखन समय नय (এখন সময় নয়) (Ekhan samaẏa naẏ) (1967)
  • 3. निहित पातालछाया (নিহিত পাতালছায়া) (Nihita pātālachāẏā) (1967)
  • 4. शंख घोषेर श्रेष्ठ कविता (শঙ্খ ঘোষের শ্রেষ্ঠ কবিতা) (Saṅkha ghōṣēr śrēṣṭha kabitā) (1970)
  • 5. आदिम लतागुल्ममय (आদিম লতাগুল্মময়) (Adima latāgulmamaẏ) (1972)
  • 6. मूर्ख बड़ सामाजिक नय (মূর্খ বড় সামাজিক নয়) (Mūrkha baṛa sāmājika naẏa) (1974)
  • 7. बाबरेर प्रार्थना (বাবরের প্রার্থনা) (Baburēr prārthanā) (1976)
  • 8. मिनीबुक (মিনিবুক) (Minibook) (1978)
  • 9. तुमि तो तेमन गौरी नओ (তুমি তেমন গৌরী নও ) (Tumi to temon gaurī na'ō) (1978)
  • 10. पांजरे दाँड़ेर शब्द (পাঁজরে দাঁড়ের শব্দ ) (Panjarē dāṛēr Shabda) (1980)
  • 11. कवितासंग्रह - १ (কবিতাসংগ্রহ -১ ) (Kabitāsangraha -1) (1980)
  • 12. प्रहरजोड़ा त्रिताल (प्रहरজোড়া ত্রিতাল) (Praharajōṛā tritāla) (1982)
  • 13. मुख ढेके जाय विज्ञापन (মুখ ঢেকে যায় বিজ্ঞাপনে ) (Mukh ḍhēkē jay Bigyapanē) (1984)
  • 14. बंधुरा माति तरजाय (বন্ধুরা মাতি তরজায় ) (Bandhurā māti tarajāẏa) (1984)
  • 15. धुम लेगेछे हृदकमले (ধুম লেগেছে হৃদকমলে ) (Dhuma lēgēchē hr̥idakamalē) (1984)
  • 16. कवितासंग्रह - २ (কবিতাসংগ্রহ - ২ ) (Kabitāsaṅgraha - 2) (1991)
  • 17. लाइनेई छिलाम बाबा (লাইনেই ছিলাম বাবা) (Lainei chilāma bābā) (1993)
  • 18. गांधर्व कवितागुच्छ (গান্ধর্ব কবিতাগুচ্ছ ) (Gāndharva kabitāguccha) (1994)
  • 19. शंख घोषेर निर्वाचित प्रेमेर कविता (শঙ্খ ঘোষের নির্বাচিত প্রেমের কবিতা) (Saṅkha ghōṣēr nirbācita prēmēr kabitā) (1994)
  • 20. मिनी कवितार बई (মিনি কবিতার বই ) (Mini kabitār boi) (1994)
  • 21. शबेर उपरे शामियाना (শবের উপরে শামিয়ানা) (Saber uparē śāmiẏānā) (1996)
  • 22. छंदेर भितरे एतो अंधकार (ছন্দের ভিতরে এত অন্ধকার) (Chhandēr bhitarē ēto andhakār) (1999)
  • 23. जलई पाषाण हये आछे (জলই পাষাণ হয়ে আছে ) (Jol'i pāṣāṇ hoẏē āchē) (2004)
  • 24. समस्त क्षतेर मुखे पलि (সমস্ত ক্ষতের মুখে পলি ) (Samasta khatēr mukhē pali) (2007)
  • 25. माटिखोंड़ा पुरोनो करोटी (মাটিখোঁড়া পুরোনো করোটি) (Māṭikhōm̐ṛā purōnō karōti) (2009)
  • 26. गोटादेशजोड़ा जउघर (গোটাদেশজোড়া জউঘর ) (Gōṭādēśajōṛā ja'ughara) (2010)
  • 27. हासिखुशि मुखे सर्वनाश (হাসিখুশি মুখে সর্বনাশ) (Hāsikhuśi mukhē sarbanāś) (2011)
  • 28. प्रति प्रश्ने जेगे उठे विटे (প্রতি প্রশ্নে জেগে ওঠে ভিটে) (Prati praśnē jēgē ōṭhē bhiṭē) (2012)
  • 29. बहुस्वर स्तब्ध पड़े आछे (বহুস্বর স্তব্ধ পড়ে আছে ) (Bahus Various stabdha paṛē āchē) (2014)
  • 30. प्रेमेर कविता (প্রেমের কবিতা ) (prēmēra kabitā) (2014)
  • 31. शंख घोषेर कवितासंग्रह (শঙ্খ ঘোষের কবিতাসংগ্রহ ) (śaṅkha ghōṣēra kabitāsaṅgraha) (2015)
  • 32. शुनि नीरव चीत्कार (শুনি নীরব চিৎকার ) (śuni nīraba ciṯkāra) (2015)
  • 33. एओ एक व्यथा उपशम (এও এক ব্যথা উপশম ) (ē'ō ēka byathā upaśama) (2017)
  • 34. सीमांतबिहीन देशे (সীমান্তবিহীন দেশে ) (2020)

गद्य

  • 1. कालेर मात्रा ओ रवींद्रनाटक (কালের মাত্রা ও রবীন্দ্রনাটকএ) (kālēra mātrā ō rabīndranāṭak) (1969)
  • 2. निःशब्देर तर्जनी (নিঃশব্দের তর্জনী ) (niḥśabdēra tarjanī) (1972)
  • 3. छंदेर बारंदा (ছন্দের বারান্দা) (Chhonder Baranda) (1972)
  • 4. ए आमिर आवरण (এ আমির আবরণ) (E Amir Aboron) (1980)
  • 5. उर्वशीर हासि (উর্বশীর হাসি) (Urbashir Hasi) (1981)
  • 6. शब्द आर सत्य (শব্দ আর সত্য) (Shobdo Ar Satya) (1982)
  • 7. निर्माण आर सृष्टि (নির্মাণ আর সৃষ্টি) (Nirmhan Ar Srishti) (1982)
  • 8. कल्पनार हिस्टोरिया (কল্পনার হিস্টোরিয়া) (Kalpanar Historia) (1984)
  • 9. जर्नल (জার্নাল) (Journal) (1985)
  • 10. घुमिये पड़ा एल्बम (ঘুমিয়ে পড়া এলবাম) (Ghumiye Pora Album) (1986)
  • 11. कवितार मुहूर्त (কবিতার মুহূর্ত) (Kobitar Muhurto) (1987)
  • 12. कवितालेखा कवितापड़ा (কবিতালেখা কবিতাপড়া) (Kobitalekha Kobitapora) (1988)
  • 13. ऐतिह्येर विस्तार (ঐতিহ্যের বিস্তার) (Aitihyer Bistar) (1989)
  • 14. छंदमय जीवन (ছন্দময় জীবন) (Chhandomoy Jibon) (1993)
  • 15. कवीर अभिप्राय (কবির অভিপ্রায়) (Kobir Abhipray) (1994)
  • 16. एखनो सब अलीक (এখন সব অলীক) (Ekhono Shob Alik) (1994)
  • 17. बईयेर घर (বইয়ের ঘর) (Boiyer Ghor) (1996)
  • 18. समयेर जलछवि (সময়ের জলছবি) (Somoyer Jolchhobi) (1998)
  • 19. कवीर वर्म (কবির বর্ম) (Kobir Barmā) (1998)
  • 20. इशारा अविरत (ইশারা অবিরত) (Ishara Abirat) (1999)
  • 21. एई शहर राखाल (এই শহর রাখাল) (Ei Shahar Rakhal) (2000)
  • 22. इच्छामतीर मोशा : भ्रमण (ইচ্ছামতির মশা : ভ্রমণ) (Ichhamatir Mosha: Bhraman) (2002)
  • 23. दामिनीर गान (দামিনির গান) (Daminir Gan) (2002)
  • 24. गद्यसंग्रह १-६ (গদ্যসংগ্রহ ১-৬) (Gadyasangraha 1-6) (2002)
  • 25. अविश्वासेर वास्तव (অবিশ্বাসের বাস্তব) (Abishwase’r Bastab) (2003)
  • 26. गद्यसंग्रह - ७ (গদ্যসংগ্রহ - ৭) (Gadyasangraha - 7) (2003)
  • 27. सामान्य असामान्य (সামান্য অসামান্য) (Saman’yo Asaman’yo) (2006)
  • 28. प्रेम पदावली (প্রেম পদাবলী) (Prem Padabali) (2006)
  • 29. छेँड़ा कैम्बिसेर बैग (ছেঁড়া ক্যামবিসের ব্যাগ) (Chhera Kambiser Bag) (2007)
  • 30. समयपटे शंख घोष : कविता संकलन (সময়পটে শঙ্খ ঘোষ : কবিতা সংকলন) (Somaypote Shankha Ghosh: Kobita Sonkolon) (2008)
  • 31. भिन्न रुचिर अधिकार (ভিন্ন রুচির অধিকার) (Bhinna Rucir Adhikar) (2009)
  • 32. आरोप आर उद्भावन (আরোপ আর উদ্ভাবন) (Aroop Ar Udbhavon) (2111)
  • 33. बट पाकुड़ेर फेना (বট পাকুড়ের ফেনা) (Bot Pakur Er Phena) (2011)
  • 34. गद्यसंग्रह - ८ (গদ্যসংগ্রহ - ৮) (Gadyasangraha - 8) (2013)
  • 35. देखार दृष्टि (দেখার দৃষ্টি) (Dekhar Drishti) (2014)
  • 36. आयवार डायरी (আয়ওয়ার ডায়েরি) (Ayowar Diary) (2014)
  • 37. निर्वाचित प्रबंध : रवींद्रनाथ (নির্বাচিত প্রবন্ধ : রবীন্দ্রনাথ) (Nirbachito Prabandha: Rabindranath) (2014)
  • 38. निर्वाचित प्रबंध : नाना प्रसंग (নির্বাচিত প্রবন্ধ : নানা প্রসঙ্গ) (Nirbachito Prabandha: Nana Prasanga) (2014)
  • 39. निर्वाचित गद्यलेखा (নির্বাচিত গদ্যলেখা) (Nirbachito Gadyalekha) (2015)
  • 40. गद्यसंग्रह - ९ (গদ্যসংগ্রহ - ৯) (Gadyasangraha - 9) (2015)
  • 41. हे महाजीवन : रवींद्र प्रसंग (হে মহাজীবন : রবীন্দ্র প্রসঙ্গ) (He Mahajiban: Rabindra Prasanga) (2016)
  • 42. बेड़ाते जाबार सिँड़ि (বেড়াতে যাবার সিঁড়ি) (Berate Jabar Sinri) (2016)
  • 43. अल्प स्वल्प कथा (অল্প স্বল্প কথা) (Alpo Swalpo Katha) (2016)
  • 44. निरहं शिल्पी (নিরহং শিল্পী) (Nirahang Shilpi) (2017)
  • 45. गद्यसंग्रह - १० (গদ্যসংগ্রহ-১০) (Gadyasangraha-10) (2018)
  • 46. लेखा जखुन हय ना (লেখা যখন হয় না) (Lekha Jakhan Hoy Na) (2019)
  • 47. परम बंधु प्रद्युम्न (পরম বন্ধু প্রদ্যুমন) (Param Bandhu Pradyumna) (2019)
  • 48. संध्या नदीर जले : बांग्लादेश संकलन (সন্ধ্যানদীর জলে :বাংলাদেশ সংকলন) (Sandhyandir Jole: Bangladesh
  • 49. छेड़े रखेई धरे राखा (ছেড়ে রেখেই ধরে রাখা) (Chhere Rekhei Dhore Rakha) (2021)

छोट लरिकन अउर किशोरन खातिन लेखन (ছোট ও কিশোরদের জন্যে লেখা)

  • 1. विद्यासागर (বিদ্যাসাগর) (1956)
  • 2. सकालवेलार आलो (সকালবেলার আলো) (1972)
  • 3. शब्द निये खेला [कुंतक छद्मनाम से लिखित] (শব্দ নিয়ে খেলা {কুন্তক ছদ্মনামে লেখা }) (1980)
  • 4. राग करो ना रागुनी (রাগ করো না রাগুনী) (1983)
  • 5. सब किछुतेई खेलला हय (সব কিছুতেই খেলনা হয়) (1987)
  • 6. सुपारिवनेर सारि (সুপারিবনের সারি) (1990)
  • 7. आमण धानेर छड़ा (আমন ধানের ছড়া) (1991)
  • 8. कथा निये खेला (কথা নিয়ে খেলা) (1993)
  • 9. सेरा छड़ा (সেরা ছড়া) (1994)
  • 10. आमण जाबे लाट्टु पाहाड़ (আমন যাবে লাট্টু পাহাড়) (1996)
  • 11. छोट्टो एकटा स्कूल (ছোট্ট একটা স্কুল) (1998)
  • 12. बड़ो हवा खूूब भूल (বড় হওয়া খুব ভুল) (2002)
  • 13. ओरे ओ बायनावती (ওরে ও বায়নাবতী) (2003)
  • 14. बल तो देखि केमन हतो (বল তো দেখি কেমন হত) (2005)
  • 15. अल्पवयस कल्पवयस (অল্পবয়স কল্পবয়স) (2007)
  • 16. आमाय तुमि लक्ष्मी बल (আমায় তুমি লক্ষ্মী বল) (2007)
  • 17. शहरपथेर धुलो (শহরপথের ধুলো) (2010)
  • 18. सुर सोहागी (সুর সোহাগী) (2010)
  • 19. छड़ा संग्रह (ছড়া সংগ্রহ) (2010)
  • 20. छोटदेर छड़ा कविता (ছোটদের ছড়া কবিতা) (2011)
  • 21. इच्छे प्रदीप (ইচ্ছে প্রদীপ) (2014)
  • 22. छोटोदेर गद्य (ছোটোদের গদ্য) (2017)
  • 23. आजके आमार परीक्षा नेई (আজকে আমার পরীক্ষা নেই) (2018)

भाषण / साक्षात्कार आधारित संकलन (বক্তৃতা / সাক্ষাৎকার ভিত্তিক সংকলন)

  • 1. अंधेर स्पर्शेर मतो (অন্ধের স্পর্শের মতো) (2007)
  • 2. एक वक्तार बैठक: शंभु मित्र (এক বক্তার বৈঠক: শম্ভু মিত্র) (2008)
  • 3. कथार पीठे कथा (কথার পিঠে কথা) (2011)
  • 4. जानार बोध (জানার বোধ) (2013)
  • 5. हवार दुःख (হওয়ার দুঃখ) (2014)

अग्रंथित रचना संकलन (অগ্রন্থিত রচনা সংকলন)

  • 1. मुखजोड़ा लावण्य (মুখজোড়া লাবণ্য) (2009)
  • 2. अग्रंथित शंख घोष (অগ্রন্থিত শঙ্খ ঘোষ) (2017)
  • नरसिंह दास पुरस्कार (१९७७,मुर्खा बड़ो, समजिक नाय खातिन )
  • साहित्य अकादमी पुरस्कार (१९७७, बाबरेर प्रार्थना खातिन) []
  • रवीन्द्र पुरस्कार (१९८९, धूम लेगेछे हृद कमले खातिन) []
  • सरस्वती सम्मान अपने संकलन गंधर्ब कबितागुच्छ खातिन
  • रक्तकल्याण (१९९९) नामक तालेदण्ड (कन्नड़) नाटक के बंगाली मा अनुवाद खातिन साहित्य अकादमी का अनुवाद पुरस्कार []
  • विश्व-भारती (1999) द्वारा देशिकोत्तम
  • डी. लिट विद्यासागर विश्वविद्यालय द्वारा (2010)
  • भारत सरकार द्वारा पद्मभूषण (२०११)
  • पत्रकारन अउर लेखकन के विश्व मंच (डब्ल्यूएफजेडब्ल्यू) द्वारा हॉल ऑफ फेम लाइफटाइम अचीवमेंट "साहित्यब्रह्म" पुरस्कार (2015)
  • डी. लिट भारतीय इंजीनियरिंग विज्ञान अउर प्रौद्योगिकी संस्थान, शिबपुर, भारत (2015) द्वारा
  • भारत सरकार द्वारा ज्ञानपीठ पुरस्कार (2016)
  1. Pharida Kabira (१९८६). Pañcāsa Bacharera Premera Kabitā: Bāṃlādeśa O Paścimabāṃlāra Kabitāra Panḍulipi Saṃkalana (Bengali भाषा में). Signorinā. पृ. 82.{{cite book}}: CS1 maint: date auto-translated (कड़ी)
  2. "Sankha Ghosh - Biographical Sketch [Parabaas Translation]". Parabaas. ई ५ जनवरी २०१७ को पुनः प्राप्त कीन गा .{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (कड़ी)
  3. Datta, Amaresh (२००६). The Encyclopaedia Of Indian Literature. Sahitya Akademi Publications. पृ. 1404–1405. ISBN 9788126011940.{{cite book}}: CS1 maint: date auto-translated (कड़ी)
  4. "Sankha Ghosh, 1932-". Library of Congress, New Delhi Office. ११ जनवरी २०१६. ई २४ दिसम्बर २०१६ को पुनः प्राप्त कीन गा .{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (कड़ी)
  5. Bagchi, Suvojit (२०१४-०६-०१). "Bengal's Muslims worse off: study". The Hindu. मूल से से २०२१-०२-२६ के पुरालेखित.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (कड़ी)
  6. 1 2 "Sahitya: Akademi Awards". sahitya-akademi.gov.in. ई ४ जनवरी २०१७ को पुनः प्राप्त कीन गा .{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (कड़ी)
  7. सन्दर्भ त्रुटि: अमान्य <ref> टैग; "aa" नामक संदर्भों के लिए कोई टेक्स्ट प्रदान नहीं किया गया है
  • Shankha Ghosh at the Library of Congress

खाँचा:SahityaAkademiFellowship