सामग्री पर जाएँ

सूसा

सूसा
شوش
सूसा मा दारा (Darius) का महल
सूसा is located in Iran
सूसा
सूसा
Shown within Iran
सूसा is located in West and Central Asia
सूसा
सूसा
सूसा (West and Central Asia)
Locationशुश, खुजेस्तान प्रांत, ईरान
Regionज़ाग्रोस पर्वत
Coordinates32°11′26″N 48°15′28″E / 32.19056°N 48.25778°E / 32.19056; 48.25778
Typeशहर
History
Founded
  • ईसा पूर्व ५ वीं सहश्राब्दी के अंत[]
Abandoned1218 AD
Site notes
स्क्रिप्ट त्रुटि: "Type in location" जैसा कोई मॉड्यूल नहीं है।
नक्शा
सूसा के अंतरक्रियात्मक नक्शा
आधिकारिक नाँवसूसा
मानदंडCultural: i, ii, iii, iv
संदर्भ1455
अंकन2015 (39 सत्र)

सूसा प्राचीन ईरान कय एक महत्त्वपूर्ण शहर रहा[], जेकर स्थापना लगभग ४००० ईसा पूर्व मा कीन गै रहा। वर्तमान ईरान कय खुजेस्तान प्राण्त मा स्थित, ई एलामाइट सभ्यता कय राजधानी माना जात रहा।

ऐतिहासिक पृष्ठभूमि

[सम्पादन | स्रोत सम्पादित करैं]

सूसा कय भौगोलिक स्थिति इका मेसोपोटामिया कय नजदीक रखत है, जवन इका इतिहास कय इ क्षेत्र कय दुसर सभ्यता से जोड़त है। १८५१ मा, ब्रिटिश भूवैज्ञानिक डब्ल्यू.के. कमल ने सूसा के अवशेषन का खोजा अऊर ओका बाइबिल के सूसा शहर के रूप मा पहचाना। बाद मा, फ्रांसीसी पुरातत्त्वविदन ने साइट का स्वयंाई किहिन अऊर शहर के चार प्रमुख खंडन के पहचान किहिन: एक्रोपोलिस (मुख्य धार्मिक केंद्र), अपदाना (डेरियस द ग्रेट द्वारा बनावा गा महल), शाही शहर (शाही क्वार्टर) अऊर कारीगरन का शहर।

एलामाइट युग अऊर मेसोपोटामियाई संबंध

[सम्पादन | स्रोत सम्पादित करैं]

तीसरी सहश्राब्दी ईसा पूर्व से सूसा एलामाइट सभ्यता कय राजधानी बन गै। लगभग २२०० ईसा पूर्व, अक्कादी शासक सरगोन द ग्रेट सूसा का अपने साम्राज्य मा सम्मिलित किहिन। हालाँकी, कुछ समय बाद, स्थानीय गवर्नर पुजूर-इंशुशिनक ने एकरा स्वतंत्र घोषित किहिन अऊर एक नया लिपि, रैखिक एलामाइट विकसित किहिन।

दुसरी सहश्राब्दी कय प्रारम्भ मा ई सुमेरियन उर-तृतीय राजवंश कय शासन मा आवा, लेकिन जल्दी ही सुक्कलमाह राजवंश द्वारा फिर से स्वतंत्र होइ गवा।[] ई अवधि का पुरान एलामाइट एलामाइट काल के रूप मा जाना जात है। मध्य एलामाइट एलामाइट काल (१४५०-१०५० ईसा पूर्व) के दौरान, किनुइड, इगिहाल्किड अऊर शुत्रुकिड राजवंश हिंया शासन करत रहें। बाद मा, नव-एलामाइट काल (१०५०-५३९ ईसा पूर्व) के दौरान, हम्बनिड राजवंश ने सत्ता संभाली।[३]

यहि अवधि के दौरान, असीरियाई शासक अशूरबानीपाल बेबीलोन मा एलामाइट के हस्तक्षेप से नाराज रहा। ईसा पूर्व ६४७ मा, उ सूसा पै हमला कइकै सहर कय जला दिहिस औ ओकरे मंदिरन कय नष्ट कइ दिहिस।

हखामनी अऊर ग्रीक शासन

[सम्पादन | स्रोत सम्पादित करैं]

ईसा पूर्व छठी शताब्दी मा अचमेनी सम्राट दारा महान सुसा कय आपन प्रशासनिक राजधानी चुनि लिहिन। उ अपदाना क्षेत्र मा एक विशाल महल बनाइन, जेहिमा बेबीलोनियन वास्तुशिल्प शैली अऊर एक विशाल खम्भा वाला सभागार मिला रहा।[]

ईसा पूर्व ३३१ मा सिकंदर महान सूसा कय जीत लिहिस औ ओका पहिला फारसी साम्राज्य कय नियंत्रण मा लइ लिहिस। बाद मा, ई सेल्यूसिड साम्राज्य कय हिस्सा बन गा औ यकर नाँव सेल्यूसिया रखा गा।

  1. Mark, Joshua J. (१२ नवम्बर २०१८). "Susa timeline". World History Encyclopedia.{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: date auto-translated (कड़ी)
  2. "Unesco".
  3. Centre, UNESCO World Heritage. "Susa". UNESCO World Heritage Centre. ई ४ दिसम्बर २०२५ को पुनः प्राप्त कीन गा .{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (कड़ी)
  4. "Achaemenid, Elamite, Persian Empire". Encyclopedia Britannica. २० जुलाई १९९८. ई ४ दिसम्बर २०२५ को पुनः प्राप्त कीन गा .{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (कड़ी)
  5. "Google Books". Google. ई ५ दिसम्बर २०२५ को पुनः प्राप्त कीन गा .{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (कड़ी)